Asosyalmekan

  1. BÖLÜM: Minberden Klavyeye Otoritenin Kayması ve "Epistemik Kriz" Geleneksel toplumlarda dini bilgi, yüzyıllar boyunca dikey bir hiyerarşi içinde akmıştır. Cami kürsüsündeki hoca, medresedeki müderris veya tekke şeyhi, bilginin hem üreticisi hem de dağıtıcısı konumundaydı. Cemaat ise "dinleyen" ve "kabul eden" pasif bir alıcıydı. Max Weber’in "karizmatik otorite" dediği bu yapı, bilginin kaynağını sorgulanmaz bir hale getiriyordu. Ancak Web 2.0 devrimi ve sosyal medyanın yükselişiyle birlikte, bu dikey hiyerarşi yerle bir oldu ve yerini "yatay" bir bilgi ağına bıraktı. Artık dini otorite, sarık veya cübbe ile değil, retweet sayıları, beğeni oranları ve algoritma dostu içerik üretimiyle ölçülür hale geldi. Bu durum, Türkiye’de dini bilginin üretiminde ve tüketiminde geri döndürülemez bir "epistemik kriz" (bilgi krizi) yarattı. Minberden klavyeye gerçekleşen bu göç, "alim" kavramının içini boşaltırken "fenomen...

Jean-Paul Sartre’ın "Cehennem başkalarıdır" ( L'enfer, c'est les autres ) sözünü duyduğumuzda, genellikle aklımıza kalabalık bir metrobüs, gürültülü komşular ya da bitmek bilmeyen zoraki aile toplantıları gelir. "İnsanlara tahammülüm yok" demenin en entelektüel yolu gibi kullanırız bu cümleyi. Ancak Sartre’ın 1944 tarihli Çıkış Yok (Huis Clos) oyununda geçen bu ikonik replik, yaygın kanının aksine kalabalıkların yarattığı fiziksel bir rahatsızlık değildir. Bu söz, insan ilişkilerinin varoluşsal ve aslında ne kadar ürkütücü olabilen derin bir analizidir. Gelin, Sartre’ın bu "cehennem"inin kapılarını aralayalım ve neden bugün, 1944’ten bile daha fazla bu cehennemin içinde olduğumuza bakalım. "Bakış"ın Hükümdarlığı: Özneden Nesneye Düşüş Sartre felsefesinde her şey "Bakış" ile başlar. Tek başınızayken dünyanızın efendisi, özgür bir öznesinizdir. Ama odaya bir başkası girdiğinde ya da birinin size baktığını hissettiğinizde işler de...